Het begon met een onverwachte e-mail. Een Amerikaans biotechbedrijf dat werkt aan immunotherapieën stuitte op een opvallend signaal. Een eiwit leek te binden aan LAIR-1, een receptor die immuuncellen afremt. Waarom dat gebeurde, was onduidelijk.
Wat begon als een vraag vanuit de biotechwereld groeide uit tot een samenwerking die niet vanzelfsprekend is. Een bedrijf met klinische urgentie, een onderzoeksgroep met diepgaande immunologische kennis en een vraagstuk waarvoor technologie nodig was die moleculen zichtbaar kan maken die normaal verborgen blijven.
Binnen enkele dagen zat Oncode Institute aan tafel om die samenwerking mogelijk te maken. Het bracht het biotechbedrijf, de onderzoeksgroep van Linde Meyaard bij UMC Utrecht en Oncode Institute samen met de single-molecule experts onder leiding van Kristina Ganzinger bij AMOLF en Oncode Institute. In korte tijd werden juridische kaders opgesteld, afspraken gemaakt en kon het onderzoek starten. “Onze rol is simpel,” zegt Emil Pot, Business Developer bij Oncode Institute. “We zorgen dat wetenschap en toepassing elkaar eerder vinden. Daarom brengen we deze werelden samen, met één doel: kanker slimmer worden.”
In het lab van Linde Meyaard viel het eerste puzzelstuk snel op zijn plek. Het eiwit MARCO, bekend van macrofagen, was nog niet eerder in verband gebracht met LAIR-1, maar bleek een nieuwe functionele bindingspartner van deze receptor. De echte verrassing volgde kort daarna. De binding vond niet plaats tussen twee verschillende cellen, maar op dezelfde cel. “We dachten dat LAIR-1 altijd een rem was op macrofagen,” zegt Meyaard. “Maar ineens zagen we dat er een rem op die rem zit. Dat verandert hoe we naar immuunregulatie in tumoren kijken.”
Vervolgens maakte het team van AMOLF-onderzoeker Kristina Ganzinger het mechanisme zichtbaar. Met behulp van single-molecule imaging volgden onderzoekers hoe de twee receptoren zich door het celmembraan bewegen als kleine lichtpunten, terwijl ze elkaar opzoeken en beïnvloeden. “Pas toen we het letterlijk zagen gebeuren, begrepen we precies hoe deze receptoren elkaar beïnvloeden,” zegt Ganzinger. “Dit was geen detail, maar een nieuw regulatiemechanisme van LAIR-1.”
Voor het biotechbedrijf betekende de ontdekking meer dan alleen nieuwe kennis. Het gaf richting. De resultaten zijn gepubliceerd in Science Signaling op 9 december.
Dit laat zien wat er gebeurt wanneer klinische urgentie en wetenschappelijke nieuwsgierigheid samenkomen. Het bedrijf zocht snelheid om te bepalen of de ontdekking therapeutisch relevant is. De academische onderzoekers wilden precies begrijpen wat er op moleculair niveau gebeurt. Oncode Institute bracht die werelden samen en zorgde dat de samenwerking goed verliep, met duidelijke afspraken en gedeelde belangen.
Wat begon als een losse observatie groeide uit tot een mechanisme dat kan bijdragen aan betere immunotherapieën. Tegelijk laat het zien hoe samenwerking de impact van wetenschap vergroot. Grote stappen in kankeronderzoek beginnen vaak klein, met de bereidheid om kanker slimmer te worden.
Linde Meyaard, Oncode Institute - UMC Utrecht
“We dachten dat LAIR-1 altijd de rem was, tot we zagen dat er een rem op die rem zit. Dat verandert hoe we immuunregulatie in tumoren begrijpen. Deze ontdekking laat zien hoe krachtig samenwerking met een biotechbedrijf is. Samen beantwoorden we fundamentele vragen die we alleen niet hadden kunnen oplossen.”
Kristina Ganzinger, Oncode onderzoeker - AMOLF
“Toen we de moleculen één voor één zagen bewegen, wisten we meteen dat MARCO direct interageert met LAIR-1 op dezelfde cel. Inzicht in dit mechanisme kan relevant zijn voor patiënten. Dankzij de nauwe samenwerking met immunologen en het biotechteam hebben we iets blootgelegd dat anders verborgen was gebleven. Dat geeft vertrouwen in de impact van deze samenwerking.”
Emil Pot, Business Development Manager bij Oncode Institute
“In een veld waarin iedereen zoekt naar doorbraken, laat dit verhaal zien dat de echte kracht zit in samenwerking. Het is onze missie bij Oncode Institute om biotech en academie op het juiste moment samen te brengen, zodat we kanker beter begrijpen. Alleen dan krijgt fundamenteel onderzoek de snelheid en impact die patiënten nodig hebben.”